Kesir, kâğıt üstünde ilk karşılaşıldığında soyut görünebilir: bir çizgi, üstünde ve altında birer sayı. Oysa çocuk aynı fikri elleriyle katlayıp yırtınca kesir, gözle görülen ve karşılaştırılabilen bir şeye dönüşür. Bu etkinlik için bir kâğıt, bir makas ve yaklaşık on dakika yeterli.
Neler gerekli?
- Bir A4 kâğıt (renkli olursa daha keyifli)
- Makas (kesme işini siz yapın)
- Bir kalem
Adım adım
- Şeritleri hazırlayın. Kâğıdı uzun kenarından aynı genişlikte dört şeride kesin. Şeritlerin boyunun eşit olması önemli; çocuğa da bunu gösterin: "Dördü de aynı uzunlukta, değil mi?"
- Birinci şerit bütündür. Hiç katlamadan üstüne "1 bütün" yazın.
- İkinci şeridi ikiye katlayın. Kenarları tam üst üste gelecek şekilde katlayıp açın. Katlama izinden iki eş parça çıkar. Her parçaya "yarım" yazdırın.
- Üçüncü şeridi dörde katlayın. Önce ikiye, sonra bir daha ikiye. Açınca dört eş parça görünür; her birine "çeyrek" yazdırın.
- 3. sınıftaysa dördüncü şeridi sekize katlayın. Üç kez ikiye katlamak yeterli. Parçalara bu kez kesirle yazın: 1/8. İsterseniz önceki şeritlere de 1/2 ve 1/4 yazdırın.
- Şeritleri alt alta dizin. Bütün en üstte, en çok parçalı şerit en altta olsun.
Şeritlerin yanında sorulacak sorular
- "Hangisi daha büyük: bir yarım mı, bir çeyrek mi?" Cevabı şeritlere bakarak versin.
- "Kaç çeyrek bir yarımı tam kaplar?" Çeyrek parçaları yarımın üstüne koyarak saysın.
- 3. sınıf için: "Bütünü daha çok parçaya böldükçe her parça ne oluyor?" Burada birim kesrin en önemli fikri ortaya çıkar: payda büyüdükçe her bir parça küçülür. 1/8, 1/4'ten küçüktür. Bazı çocuklar ilk başta tersini düşünür, çünkü 8 sayısı 4'ten büyüktür. Şerit bu yanılgıyı tartışmaya gerek bırakmadan gösterir.
- Bir şeridi bilerek eğri katlayın ve sorun: "Bu iki parçaya yarım diyebilir miyiz?" Kesrin ilk şartı parçaların eş olmasıdır; eş olmayan iki parça yarım değildir.
💡 Çocuk yanlış cevap verdiğinde düzeltmek yerine şeritlere döndürün: "Hadi yan yana koyup bakalım." Cevabı şeritte kendisi bulursa, bir dahaki sefere de size sormadan kontrol edebilir.
Hangi sınıfta ne beklenir?
2. sınıfta çocuktan bütün, yarım ve çeyreği tanıması ve adlandırması beklenir; kesirle gösterim (1/2 gibi) 3. sınıfta gelir. Etkinliği ilk dört adımda bırakabilir, "yarım" ve "çeyrek" sözcükleriyle konuşabilirsiniz. 3. sınıfta bütünü eş parçalara ayırma, birim kesir ve pay ile paydanın anlamı gelir; sekizli şerit ve "payda büyüdükçe parça küçülür" sorusu tam bu sınıfın konusudur.
Tiftik'te nerede?
Aynı fikirler oyunda da çalışılır. Ay'a Gidiş Macerası'ndaki Korsan Pazarı dünyasının "Kesir Hazinesi" bölümü bütün, yarım ve çeyreği işler. Mars'a Yolculuk'taki Sera Kubbesi dünyası birim kesir ve pay-paydayı dört bölümde ele alır; Antrenman Sahası'ndaki "Kesirler" kartıyla da her seferinde yeni sorularla tekrar yapılabilir. Hangi bölümün hangi kazanıma karşılık geldiğini konu haritasında görebilirsiniz.
Etkinliği denerseniz nasıl geçtiğini duymak isterim: iletisim@tiftik.app.
Tiftik'i Play Store'dan indirin